วัดหนองแวงเดิมชื่อวัดเหนือสร้างเมื่อพศ. 2332 พร้อมกับวัดกลางและวัดธาตุ(วัดใต้) โดยท้าวเพียเมืองแพนอยู่ติดกับบึงแก่นนครบึงบอนได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อปีพศ 2442 ในสมัยพระนครศรีบริรักษ์ (อู๋) เป็นเจ้าเมืองขอนแก่น ต่อมาในวันที่ 27 สิงหาคมพ.ศ 2527 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พร้อมทรงพระกรุณาโปรดเกล้ายกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวง พระมหาธาตุแก่นนครได้สร้างขึ้นเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี และเป็นวาระมหามังคลานุสรณ์ 200 ปีเมืองขอนแก่น เป็นลักษณะเจดีย์ 9 ชั้น ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กว้างด้านละ 50 เมตร เรือนยอดเป็นทรงเจดีย์จำลองแบบจากพระธาตุขามแก่น โดยในแต่ละชั้นมีลักษณะและการใช้ประโยชน์แตกต่างกันคือ

ชั้นที่ 1 เป็นห้องโถงใช้เป็นที่ประชุมสงฆ์และประกอบพิธีทางศาสนาตรงกลาง เป็นบุษบกประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุ มี พระประธานอยู่ตรงกลางโถ บานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นภาพนิทานเรื่องจำปาสี่ต้นและมีภาพจิตรกรรมฝาผนังประวัติเมืองขอนแก่น

ชั้นที่ 2 เป็นห้องพัก บานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นนิทานเรื่องสังข์ศิลป์ชัยมีภาพจิตรกรรมฝาผนังเน้นเรื่อง การคะลำ หมายถึงข้อห้ามต่างๆตามขนบธรรมเนียม อีสาน

ชั้นที่ 3 เป็นหอปริยัติ บานประตูหน้าต่างแกะสลัก เป็นภาพนิทานเรื่องนางผมหอม

ชั้นที่ 4 เป็นหอปริยัติธรรม และพิพิธภัณฑ์รวบรวมของเก่าแก่ของใช้โบราณ บานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นรูปพระประจำวันเกิด เทพประจำทั้ง 4 ทิศ

ชั้นที่ 5 เป็นหอพิพิธภัณฑ์อัฐบริขาร ของหลวงปู่พระครูปลัดบุษบา สัมมโน เจ้าอาวาสวัดหนองแวงบานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นภาพชาดก

ชั้นที่ 6 เป็นหอพระอุปัชฌายาจารย์ บานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นนิทานชาดกเรื่องพระเวสสันดร

ชั้นที่ 7 เป็นหอพระอรหันต์สาวกบานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นนิทานชาดกเรื่องพระเตมีย์ใบ้

ชั้นที่ 8 เป็นหอพระธรรมรวบรวมคัมภีร์สําคัญทางพระพุทธศาสนาและพระไตรปิฎกบานประตูหน้าต่างแกะสลักเป็นรูปพรหม 16 ชั้น

ชั้นที่ 9 เป็นหอพระพุทธ ตรงกลางมีบุษบกที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ของพระพุทธเจ้าบานประตูหน้าต่างเป็นรูปพรหม 16 ชั้น และมีระเบียงภายนอกเดินรอบได้เพื่อชมทัศนียภาพเมืองขอนแก่น